Τι φταίει τελικά και αυξάνεται η νεανική παραβατικότητα;

Γράφει ο Νίκος Μπουφίδης

Στις μέρες μας η νεανική παραβατικότητα είναι ένα από τα πλέον σημαντικά προβλήματα της κοινωνίας μας. Γιατί έχει όμως τόσο μεγάλη έξαρση τα τελευταία χρόνια; Φταίει το κοινωνικό περιβάλλον; Η οικονομική δυσχέρεια; Η αδιαφορία των γονέων; Η μουσική και οι τέχνες; Όλα αυτά παίζουν τον ρόλο τους, αλλά ίσως όχι με τον τρόπο που νομίζουμε.

Σε τι περιβάλλον μεγαλώνουν πλέον τα παιδιά;

Γενικότερα σε πολλούς κύκλους όλων των ηλικιών υπάρχει η συζήτηση για το πόσο πολύ έχουν “αγριέψει” τα πράγματα και οι συνθήκες “εκεί έξω”. Αυτό κατά βάση ισχύει, αφού όπως ο καθένας μπορεί να παρατηρήσει γύρω του πλέον κανείς δεν λέει καλημέρα στον άλλον, κανείς δεν βοηθάει τον συνάνθρωπό του και βλέποντας τη γενικότερη εικόνα ο περισσότερος κόσμος ”ψάχνει” έναν τρόπο να τσακωθεί ή να έρθει σε μια διαμάχη. Ένας νέος που μεγαλώνει σε μια τέτοια κοινωνία, θα χάσει γρήγορα την παιδικότητα του, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα πολλές φορές να γίνει ένας ψυχρός άνθρωπος που όπου και να τον οδηγήσουν οι συνθήκες να μην τον νοιάζει για τις συνέπειες ή το τι θα προκαλέσει. Ακόμα τέτοιες κοινωνικές καταστάσεις πολύ συχνά μπορεί να δημιουργήσουν μίσος προς τον συνάνθρωπο με αποτέλεσμα να θέλει ο ένας να βλάψει τον άλλον. Σε γενικές γραμμές παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο οι κοινωνικές συνθήκες και το περιβάλλον που μεγαλώνει ένας νέος.

Που μπορεί να οδηγήσει το οικονομικό έναν νέο;

Πολλοί νέοι ζουν μέσα σε ένα περιβάλλον δίχως οικονομική άνεση και με ελάχιστους πόρους. Αυτό μπορεί να τους οδηγήσει σε λύσεις ανάγκης ώστε να προσφέρουν μια οικονομική ανάσα στην οικογένεια τους αλλά και να επωφεληθούν και οι ίδιοι. Αυτές οι λύσεις ανάγκης μπορεί να είναι πώληση ναρκωτικών, προστασία, ληστείες, ακόμα και δολοφονίες και πορνεία. Από αυτές τις καταστάσεις δύσκολα ξεφεύγει κανείς, με πολλούς νέους να καταλήγουν είτε στην φυλακή, είτε νεκροί, ενώ ο αρχικός τους στόχος και σκοπός ήταν να βοηθήσουν την οικογένειά τους και τους ίδιους.

Είναι οι γονείς συνυπεύθυνοι;

Ο περισσότερος κόσμος υποστηρίζει αρκετούς λόγους για τους οποίους αυξάνεται η νεανική παραβατικότητα. Σχεδόν κανείς όμως δεν λέει το πόσο υπεύθυνοι είναι οι γονείς για αυτό. Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί από τους “new age” γονείς ένα κλίμα υπερπροστατευτικότητας και αδιαφορίας προς τα παιδιά τους. Με λίγα λόγια πλέον οι γονείς από την μια απαγορεύουν στα παιδιά το οτιδήποτε μπορεί να τους φανεί ότι φτάνει τα όρια του επικίνδυνου, ενώ από την άλλη μόλις το παιδί γίνει λίγο πιο ζωηρό του δίνουν το tablet ή το κινητό και το αφήνουν στη μοίρα του. Γενικά οι τακτικές υπερπροστατευτικότητας δεν βοηθάνε το παιδί στο να εξερευνήσει μόνο του τον κόσμο γύρω του και στο να αναπτύξει κριτική σκέψη, ώστε στο μέλλον να μπορεί να κρίνει για τις πράξεις του με σωστά κριτήρια. Συν τοις άλλοις η πολύ συχνή τακτική με το tablet ή το κινητό είναι άκρως επικίνδυνη, καθώς τα παιδιά μπορούν μέσα από το internet να ψάξουν, να δουν και να μάθουν τα πάντα με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Υπάρχουν επίσης γονείς οι οποίοι, υπό τον φόβο του “να μην στεναχωρηθεί το παιδί”, αφήνουν τα παιδιά τους εντελώς ανεξέλεγκτα, κάτι το οποίο έχει καταστροφικά αποτελέσματα τις περισσότερες φορές. Προφανώς υπάρχουν και εξαιρέσεις γονέων οι οποίοι έχουν τον έλεγχο, άλλα σίγουρα ο γονέας έχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης για τον τυχόν παραβατικό δρόμο που μπορεί να ακολουθήσει το παιδί του.

Τελικά επηρεάζει η μουσική και η τέχνη τους νέους;

Σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να πούμε πως επηρεάζει, αλλά όχι με τον τρόπο που διατυμπανίζεται. Γενικότερα υπάρχει μια επίθεση προς τις νέες μορφές τέχνης και ειδικότερα την μουσική με την δικαιολογία πως ”κάνουν τα παιδιά μας εγκληματίες”. Αυτό σίγουρα δεν ισχύει, τουλάχιστον στον μεγαλύτερο βαθμό των περιπτώσεων. Αυτό που ισχύει από την άλλη είναι πως τα παιδιά κάνουν πρότυπα παραβατικούς ανθρώπους και καλλιτέχνες που βλέπουν ή ακούν, κυρίως γιατί δεν έχουν αναπτύξει την σωστή κριτική σκέψη ώστε να καταλάβουν τι είναι τέχνη και τι όχι, αλλά και επειδή αυτό τους προβάλλεται συνέχεια μέσα στα social media. Όταν σε έναν νέο του προβάλεις, σαν οποιαδήποτε μορφή media, πως είναι πολύ “shiny” η ζωή των drug dealers ή ρομαντικοποιείς το οποιοδήποτε έγκλημα, τότε είναι πολύ πιθανό, εφόσον δεν έχει αναπτύξει την κατάλληλη κριτική σκέψη, να πέσει στην “παγίδα”.

Τι φταίει περισσότερο σε τελική ανάλυση;

Σε τελική ανάλυση όλοι οι παράγοντες που αναφέραμε παραπάνω παίζουν τον ρολό τους στην αύξηση της νεανικής παραβατικότητας, άλλοι λιγότερο άλλοι περισσότερο, ανάλογα την περίπτωση. Το θέμα είναι να μπορούμε, όχι μόνο εμείς μεμονωμένα αλλά και οι κοινωνικοί φορείς, να αντιμετωπίσουμε την κάθε συνθήκη με σωστό και αποτελεσματικό τρόπο, ώστε βήμα – βήμα να μειώνεται η νεανική παραβατικότητα.