Η πορνεία στην Ελλάδα και το σύνθετο τραύμα

Γράφει η Πηνελόπη Πόπα.

Η πορνεία αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και ταυτόχρονα διαχρονικά κοινωνικά φαινόμενα και συνδέεται με ζητήματα οικονομίας, φύλου, κοινωνικών ανισοτήτων και δημόσιας υγείας. Στην Ελλάδα, παρά τη νομοθετική ρύθμιση ορισμένων μορφών της, η πορνεία εξακολουθεί να προκαλεί έντονες κοινωνικές και πολιτικές συζητήσεις. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στη συναλλαγή σεξουαλικών υπηρεσιών, αλλά συνδέεται και με ζητήματα κοινωνικού αποκλεισμού, μετανάστευσης και εμπορίας ανθρώπων (European Commission, 2025).

Η παρουσία της πορνείας στον ελληνικό χώρο καταγράφεται ήδη από την αρχαιότητα, είτε ως το αρχαιότερο επάγγελμα είτε ως μορφή σεξουαλικής έκφρασης . Στην κλασική Αθήνα λειτουργούσαν οργανωμένοι οίκοι ανοχής, οι οποίοι υπάγονταν σε φορολόγηση και κρατικό έλεγχο. Στην  βυζαντινή περίοδο το φαινόμενο καταδικαζόταν από την Εκκλησία, χωρίς ωστόσο να είχε εξαλειφθεί. Στη σύγχρονη Ελλάδα, ιδιαίτερα μετά τις αρχές του 20ού αιώνα, η πολιτεία επιχείρησε να ρυθμίσει τη λειτουργία των οίκων ανοχής μέσω νομοθετικών παρεμβάσεων και υγειονομικών ελέγχων. Ο Νόμος 3032/1922 αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην προσπάθεια ελέγχου της πορνείας και των σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων (Athens Social Atlas, n.d.).

Νόμιμη ή Παράνομη;

Σήμερα, η πορνεία στην Ελλάδα δεν είναι ποινικό αδίκημα, εφόσον ασκείται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει η νομοθεσία. Η άσκηση του επαγγέλματος επιτρέπεται σε αδειοδοτημένους χώρους και υπό αυστηρούς κανόνες λειτουργίας, σύμφωνα με το Αστικό και Διοικητικό Δίκαιο. Ωστόσο, η πλειονότητα της δραστηριότητας φαίνεται να πραγματοποιείται εκτός του επίσημου πλαισίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, λιγότερες από 1.000 γυναίκες εργάζονται νόμιμα σε αδειοδοτημένες δομές, ενώ περίπου 20.000 άτομα δραστηριοποιούνται στην ανεπίσημη αγορά σεξουαλικών υπηρεσιών (Encyclopedia Hellenica, 2025). Αυτό σημαίνει ότι πάνω από το 90% της δραστηριότητας είναι παράνομο (Encyclopedia Hellenica, 2026). Η ειδοποιός διαφορά στο τι είναι νόμιμο και τι όχι, είναι η τοποθεσία. Αυτή καθορίζει την νομιμότητα. Μόνο οι οίκοι ανοχής με εξουσιοδότηση καθιστούν το επάγγελμα αυτό προστατευμένο από το νόμο. Εκτός των οίκων , όλα τα υπόλοιπα όπως διαμερίσματα, πεζοδρόμια , καθώς και διαδικτυακές αγγελίες με ιδιωτικά ραντεβού είναι παράνομα . Η πορνεία δρόμου εξακολουθεί να υπάρχει, κυρίως σε αστικά κέντρα , αλλά αποτελεί μικρότερο ποσοστό σε σχέση με παλαιότερες δεκαετίες λόγω της μεταφοράς της δραστηριότητας στο διαδίκτυο

Ωστόσο, το ζήτημα συνδέεται και με το Ποινικό Δίκαιο όταν υπάρχουν εγκληματικές πράξεις όπως μαστροπεία, σωματεμπορία (trafficking),εξαναγκασμός στην πορνεία, εκμετάλλευση ανηλίκων, παράνομη λειτουργία οίκων ανοχής και εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση. 

Ηλικίες, φύλα και εθνικότητα

Η πορνεία στην Ελλάδα αφορά κυρίως γυναίκες, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενη παρουσία ανδρών και τρανς ατόμων στον χώρο των σεξουαλικών υπηρεσιών. Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι/ες στη σεξεργασία βρίσκονται κυρίως στις ηλικίες 20–50 ετών, ενώ στις περιπτώσεις παράνομης εκμετάλλευσης και εμπορίας ανθρώπων συχνά εντοπίζονται νεότερα άτομα και ιδιαίτερα ευάλωτοι μετανάστες (Emke-Poulopoulos, 2003; Lazaridis, 2001)

Η σύνθεση του πληθυσμού που δραστηριοποιείται στην πορνεία έχει μεταβληθεί σημαντικά από τη δεκαετία του 1990. Η είσοδος μεγάλου αριθμού μεταναστών από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, των Βαλκανίων και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης οδήγησε σε σημαντική αύξηση των αλλοδαπών εργαζομένων στον χώρο, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη (Lazaridis, 2001).

Trafficking

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο αφορά τη σχέση της πορνείας με την εμπορία ανθρώπων, γνωστό και ως «trafficking»(European Commission, 2025). Η Ελλάδα έχει χαρακτηριστεί τόσο ως χώρα προορισμού όσο και ως χώρα διέλευσης θυμάτων σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι θύματα προέρχονται κυρίως από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, της Ασίας και της Υποσαχάριας Αφρικής, ενώ καταγράφονται και περιπτώσεις Ελλήνων πολιτών που πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης  (Emke-Poulopoulos, 2003).

Κοινωνικός αντίκτυπος 

Η κοινωνική στάση απέναντι στην πορνεία παραμένει αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η σεξεργασία συνιστά νόμιμη μορφή εργασίας. Από την άλλη πλευρά, πολλοί θεωρούν ότι αποτελεί έκφραση κοινωνικών ανισοτήτων , εκμετάλλευσης ντροπής και υποτίμησης της αξιοπρέπειας. Σύγχρονες έρευνες αναδεικνύουν επίσης τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα που εργάζονται στην πορνεία δρόμου, όπως η βία, η φτώχεια, η έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας και η κοινωνική περιθωριοποίηση (Triantafyllidou et al., 2024)

Παράλληλα, το κοινωνικό στίγμα εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τα άτομα του χώρου. Πολλοί εργαζόμενοι-ες αντιμετωπίζουν κοινωνικό αποκλεισμό, προκαταλήψεις και δυσκολίες στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και εναλλακτικής απασχόλησης. Έρευνα σε ελληνικό πληθυσμό έδειξε ότι οι περισσότεροι συμμετέχοντες θεωρούν την πορνεία κοινωνικά επιβλαβές φαινόμενο, γεγονός που συμβάλλει στη διατήρηση του κοινωνικού στιγματισμού των εργαζομένων (Digidiki & Baka, 2017).

Εξαναγκασμός

Παρότι ένα μέρος των ατόμων στην πορνεία δηλώνουν ότι επέλεξαν συνειδητά το επάγγελμα, υπάρχουν και πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που εισέρχονται στον χώρο λόγω οικονομικής ανάγκης, κοινωνικού αποκλεισμού ή εξαναγκασμού. Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι γυναίκες που αντιμετωπίζουν φτώχεια, ανεργία, εξάρτηση από ουσίες ,έλλειψη εκπαίδευσης, ενδοοικογενειακή βία ή προβλήματα μετανάστευσης (Lazaridis, 2001; Emke-Poulopoulos, 2003).  Δεν υπάρχει αξιόπιστο στατιστικό που να δείχνει πόσες ακριβώς γυναίκες εξαναγκάζονται να μπουν στην πορνεία στην Ελλάδα, διότι η εξαναγκαστική πορνεία και η σωματεμπορία είναι παράνομες δραστηριότητες και μεγάλο μέρος τους παραμένει αδήλωτο.

Τραύμα 

Άρα, αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο που συνδέεται συχνά με εμπειρίες βίας, εξαναγκασμού, σεξουαλικής κακοποίησης και  οικονομικής ευαλωτότητας . Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε τέτοιες συνθήκες μπορεί να λειτουργήσει ως χρόνια τραυματική εμπειρία, επηρεάζοντας σημαντικά την ψυχική υγεία των ατόμων που εμπλέκονται. Το τραύμα δεν αφορά μόνο ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά και τη διαρκή αίσθηση απειλής, απώλειας ελέγχου και παραβίασης των προσωπικών ορίων. Όταν οι τραυματικές εμπειρίες είναι παρατεταμένες, επαναλαμβανόμενες και δύσκολο να αποφευχθούν, είναι πιθανό να αναπτυχθεί η Σύνθετη Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες (Complex Post-Traumatic Stress Disorder – C-PTSD), (World Health Organization, 2019). Το C-PTSD περιλαμβάνει όλα τα βασικά συμπτώματα του απλούPTSD, όπως επαναβιώσεις του τραύματος, αποφυγή ερεθισμάτων που το υπενθυμίζουν και επίμονη αίσθηση απειλής, αλλά επιπλέον χαρακτηρίζεται από σοβαρές δυσκολίες στη συναισθηματική ρύθμιση, αρνητική εικόνα εαυτού, έντονα αισθήματα ντροπής, ενοχής ή αναξιότητας και σημαντικές δυσκολίες στη δημιουργία και διατήρηση διαπροσωπικών σχέσεων (Cloitre et al., 2013; National Center for PTSD, 2025). Η βιβλιογραφία δείχνει ότι οι μορφές παρατεταμένης σεξουαλικής βίας και εκμετάλλευσης αποτελούν από τους ισχυρότερους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη C-PTSD (Karatzias et al., 2017; Hyland et al., 2020). Ως αποτέλεσμα, πολλά άτομα που έχουν εμπλακεί στην πορνεία ενδέχεται να παρουσιάζουν μακροχρόνιες ψυχολογικές επιπτώσεις, όπως αποσύνδεση (dissociation), υπερεπαγρύπνηση, δυσκολίες εμπιστοσύνης, κατάθλιψη και διαταραγμένη αίσθηση ταυτότητας, γεγονός που καθιστά αναγκαία την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας με τραυματοκεντρική προσέγγιση. 

       Συμπερασματικά, η πορνεία στην Ελλάδα δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της ατομικής επιλογής ή της ηθικής αξιολόγησης. Πίσω από τους αριθμούς και τα στατιστικά στοιχεία βρίσκονται άνθρωποι με διαφορετικές εμπειρίες, ανάγκες και συνθήκες ζωής. Ο προβληματισμός γύρω από την πορνεία δεν αφορά μόνο τη νομιμότητα ή την παρανομία της δραστηριότητας, αλλά κυρίως το κατά πόσο η κοινωνία μπορεί να εξασφαλίσει ίσες ευκαιρίες, αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης και ουσιαστική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για όλους τους πολίτες . Ίσως, ο τρόπος με τον οποίο μια κοινωνία αντιμετωπίζει τα πιο ευάλωτα μέλη της αποτελεί δείκτη του πολιτισμού και της κοινωνικής της ευαισθησίας.

Βιβλιογραφία 

Athens Social Atlas. (n.d.). Brothels. Athens Social Atlas. Retrieved June 25, 2026.

Cloitre, M., Garvert, D. W., Brewin, C. R., Bryant, R. A., & Maercker, A. (2013). Evidence for proposed ICD-11 PTSD and complex PTSD: A latent profile analysis. European Journal of Psychotraumatology, 4(1), 20706.

Digidiki, V., & Baka, A. S. (2017). Attitudes towards prostitution: Do belief in a just world and previous experience as a client of prostitution matter? Hellenic Journal of Psychology, 14(3), 260–279.

Emke-Poulopoulos, I. (2003). Trafficking in women and girls for the sex trade: The case of Greece. The Greek Review of Social Research, 110, 271–309.

Encyclopedia Hellenica. (2025). Is prostitution legal in Greece? What tourists risk getting wrong. Encyclopedia Hellenica.

European Commission. (2025). Greece: Together against trafficking in human beings. Directorate-General for Migration and Home Affairs.

Eurostat. (2025). Trafficking in human beings in the EU: Main findings 2013–2023. Publications Office of the European Union.

Hyland, P., Shevlin, M., Fyvie, C., Karatzias, T., & Cloitre, M. (2020). Traumatic experiences, ICD-11 PTSD and ICD-11 Complex PTSD. Acta Psychiatrica Scandinavica.

Karatzias, T., Hyland, P., Bradley, A., et al. (2018). ICD-11 prevalence rates of PTSD and Complex PTSD in a national sample. Journal of Anxiety Disorders, 55, 109–117.

Lazaridis, G. (2001). Trafficking and prostitution: The growing exploitation of migrant women in Greece. European Journal of Women’s Studies, 8(1), 67–102.

National Center for PTSD. (2025). Complex PTSD: History and definitions. U.S. Department of Veterans Affairs.

Triantafyllidou, S., Siamitrou, P., Ntinopoulou, E., Karamanou, M., Chondros, P., & Fotiou, A. (2024). Precarity factors of street-based sex work within criminalised contexts: A study in Athens, Greece. Feminist Encounters, 8(2).

World Health Organization. (2019). International classification of diseases 11th revision (ICD-11).