Θα κυριαρχήσουν οι AI ψυχολόγοι;

Γράφει η Πηνελόπη Πόπα

Είναι πασίγνωστο και δεδομένο ότι στην σύγχρονη εποχή επικρατεί η έντονη τεχνολογική ανάπτυξη και τα προσχήματα τα παίρνει η τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence – AI), η οποία σημειώνει ανοδική πορεία ανά τα χρόνια και όσο πάει και κυριαρχεί σε περισσότερα κομμάτια της ζωής του ανθρώπου. Η εκπαίδευση, η εργασία, η υγεία και η επικοινωνία μετασχηματίζονται μέσα από τη χρήση έξυπνων ψηφιακών συστημάτων. Ένας από τους πιο ενδιαφέροντες και ταυτόχρονα αμφιλεγόμενους σύγχρονους τομείς εφαρμογής της είναι η ψυχική υγεία, μέσα από AI chatbots και ψηφιακούς «AI psychologists», οι οποίοι μπορούν να πραγματοποιούν συνομιλίες παρόμοιες με ψυχολογικές συνεδρίες. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες δυνατότητες ψυχολογικής υποστήριξης, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί ερωτήματα και συζητήσεις σχετικά με το αν οι επαγγελματίες ψυχολόγοι θα παραμείνουν αναντικατάστατοι ή αν μέρος του επαγγέλματός τους θα αντικατασταθεί από την τεχνολογία.

Πως λειτουργούν;

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών όπως το Woebot, το Wysa, το Youper και το Replika (Wysa Ltd.,2026).  Οι εφαρμογές αυτές χρησιμοποιούν επεξεργασία φυσικής γλώσσας και αλγορίθμους μηχανικής μάθησης, ώστε ο χρήστης να μπορεί να συνομιλεί με ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, να περιγράφει σκέψεις ή συναισθήματα και να λαμβάνει άμεσες απαντήσεις. Ο AI ψυχολόγος αναγνωρίζει συναισθηματικές εκφράσεις, εντοπίζει δυσλειτουργικές σκέψεις και προτείνει τεχνικές διαχείρισης άγχους, αναπνοών ή γνωσιακής αναδόμησης, τεχνικές βασισμένες στη γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία (CBT). Σύμφωνα με τη μελέτη των Fitzpatrick, Darcy και Vierhile (2017), τέτοια εργαλεία , όπως το Woebot,  έδειξαν θετικά αποτελέσματα στη μείωση ήπιων καταθλιπτικών συμπτωμάτων και στο άγχος σε νεαρούς ενήλικες, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στην βελτίωση της ψυχικής υγείας, ειδικά όταν χρησιμοποιείται και  ως συμπληρωματική μορφή ψυχολογικής υποστήριξης. 

Γιατί έχουν εξαπλωθεί;

Η ραγδαία διάδοση των AI psychologists συνδέεται άμεσα με τις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής, η δυσκολία πρόσβασης σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η αναμονή για ραντεβού, το στίγμα γύρω από την θεραπεία  και το οικονομικό κόστος της οδηγούν αρκετούς ανθρώπους στην αναζήτηση πιο άμεσων οικονομικότερων και εύκολων  λύσεων. Απεναντίας, ένα AI chatbot είναι στην διάθεση του χρήστη-θεραπευόμενου οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας χωρίς αναμονή, χωρίς κόστος επιβάρυνσης ή έστω με χαμηλό κόστος, και με άμεση ανταπόκριση (Abd-Alrazaq et al., 2023). Η συναισθηματική εμπλοκή της Replica, σε παραλληλισμό με την αίσθηση συντροφικότητας και εξατομίκευσης που προσφέρει, η  κλινική αξιοπιστία του wowbot και οι συνεργασίες με εργοδότες και ασφαλιστές, κατάφεραν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη στην κοινότητα και να αποκτήσουν διαδεδομένη απήχηση. Σημαντικό λιθαράκι στην ιστορία αποτέλεσε η κοινοποίηση ιστοριών επιτυχίας χρηστών, η αποφυγή της υπερβολικά κλινικής προβολής επωνυμίας και η δημοσίευση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών, προωθώντας  τεκμήρια και όχι απλές εφαρμογές. Ειδικά για τις νέες ηλικίες, που είναι πιο εξοικειωμένοι με την χρήση της τεχνολογίας, η επικοινωνία με ένα ψηφιακό σύστημα μοιάζει πιο εύκολη, προσιτή και λιγότερο αγχωτική. Αυτό εξηγεί γιατί η χρήση τέτοιων εργαλείων αυξάνεται διαρκώς σε διεθνές επίπεδο (Casu, M et al.,2024).

Χαρακτηριστικό στιγμιότυπο συζήτησης AI συνεδρίας:

Ένα παράδειγμα μιας δυνητικής  συνεδρίας με AI ψυχολόγο θα μπορούσε να έχει μια τέτοια πορεία:

Χρήστης-Θεραπευόμενος: «Αισθάνομαι έντονο άγχος για τις επικείμενες εξετάσεις και δεν μπορώ να συγκεντρωθώ. Θολώνω και δεν σκέφτομαι καθαρά ».

AI psychologist: «Καταλαβαίνω και κατανοώ ότι αυτό σε πιέζει πολύ. Μπορείς να μου πεις τι σκέψεις κάνεις εκείνη τη στιγμή;»

Χρήστης-Θεραπευόμενος : «Φοβάμαι ότι θα αποτύχω. Είμαι ένας άχρηστος ».

AI psychologist: «. Χαίρομαι που μοιράστηκες αυτή την σκέψη σου. Για αρχή, ας προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε αυτή τη σκέψη. Ποια είναι δηλαδή η πορεία της. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι έχεις προετοιμαστεί; Έχεις σχεδιάσει κάποιο πλάνο διαβάσματος;  Μπορούμε επίσης να κάνουμε μια άσκηση αναπνοής για δύο λεπτά. Μετράμε μαζί » ( βασισμένο στο μοντέλο CBT του Woebot – Fitzpatrick et al., 2017)

Το βασικό ερώτημα είναι αν οι ψυχολόγοι θα χάσουν τη δουλειά τους

Παρότι η AI εξελίσσεται συνεχώς, η πλήρης αντικατάσταση του ανθρώπινου ψυχολόγου δεν θεωρείται πιθανή. Η ψυχοθεραπεία βασίζεται σε στοιχεία που υπερβαίνουν τη λεκτική ανταλλαγή πληροφοριών, όπως είναι η ενσυναίσθηση, η μη λεκτική επικοινωνία, η ανθρώπινη παρουσία, η αυθεντική κατανόηση και η ηθική ευθύνη απέναντι στον θεραπευόμενο. Ένας ψυχολόγος μπορεί να αξιολογήσει σύνθετες ψυχικές καταστάσεις, βαθύτερα συναισθήματα, προσωπικό ιστορικό, οικογενειακές σχέσεις, τραυματικές εμπειρίες και παραγλωσσικά στοιχεία όπως εκφράσεις προσώπου, παύσεις ή αλλαγές στον τόνο της φωνής. Παράλληλα, έχει επαγγελματική και ηθική ευθύνη απέναντι στον θεραπευόμενο. Από την άλλη όψη του νομίσματος, η AI λειτουργεί με βάση αποθηκευμένα δεδομένα, πιθανότητες και μνήμη. «Μιμείται» κατανόηση, αλλά δεν διαθέτει ανθρώπινη εμπειρία ή κλινική ευθύνη. Μπορεί, δηλαδή,  να αναγνωρίσει μοτίβα και να δώσει άμεσες κωδικοποιημένες απαντήσεις, αλλά δεν διαθέτει ενσυναίσθηση ούτε μπορεί να αντικαταστήσει τη θεραπευτική σχέση εμπιστοσύνης(Heinz, M. V., et al., 2025). Με άλλα λόγια δυσκολεύεται να  ερμηνεύσει πλήρως το συναίσθημα, την βαθύτερη σκέψη, τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες και τη μοναδικότητα κάθε ατόμου.

Ο AI ψυχολόγος μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνος;

Παρότι προσφέρει συμπληρωματική  υποστήριξη, ελλοχεύουν σημαντικοί κίνδυνοι. Η AI μπορεί να παρερμηνεύσει συναισθήματα, να δώσει λανθασμένες ή υπερβολικά γενικές απαντήσεις ή να μην αναγνωρίσει έγκαιρα ένα σοβαρό περιστατικό  κρίσης  ψυχικής υγείας. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι αρκετά chatbots δυσκολεύονται να εντοπίσουν έμμεσα σημάδια έντονου ψυχικού κινδύνου και δεν ανταποκρίνονται πάντα με ασφαλή τρόπο σε ευάλωτους χρήστες (Axios, 2026). Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος συναισθηματικής εξάρτησης, καθώς ο χρήστης μπορεί να αρχίσει να βασίζεται υπερβολικά στην AI, αποφεύγοντας την ανθρώπινη επαφή ή την πραγματική θεραπεία. Αυτό επιβεβαιώνεται από έρευνες και κλινικές παρατηρήσεις, που αναφέρουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα chatbots μπορεί να ενισχύσουν μοναξιά, απομόνωση ή λανθασμένες αντιλήψεις αντί να τις μειώσουν (Wei, 2025).

Τι κάνουμε επομένως;

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει σημαντικά τον χώρο της ψυχικής υγείας. Οι AI psychologists και τα chatbots αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης πραγματικότητας και πιθανότατα θα συνεχίσουν να εξελίσσονται, θέτοντας τους ψυχολόγους στην διαδικασία αμφισβήτησης και προβληματισμού για το μέλλον του λειτουργήματος που προσφέρουν. Παρά τα θετικό πρόσημο τους, η ανθρώπινη θεραπευτική σχέση παραμένει ανυπέρβλητος πυλώνας της ψυχολογικής υποστήριξης. Μια πιθανή εφικτή και προσαρμοστική λύση είναι  η συνεργασία ανθρώπου και τεχνολογίας, όπου η AI θα λειτουργεί συμπληρωματικά και ο ψυχολόγος θα διατηρεί τον κεντρικό θεραπευτικό ρόλο, βάζοντας στο παιχνίδι το υβριδικό μοντέλο. Ένας ψυχολόγος μπορεί να αξιοποιήσει εργαλεία AI για καταγραφή διάθεσης, υπενθυμίσεις θεραπευτικών ασκήσεων ή παρακολούθηση προόδου ανάμεσα στις συνεδρίες. Έτσι, η  AI προσφέρει ταχύτητα, συνεχή διαθεσιμότητα και άμεση πρόσβαση, ενώ ο ψυχολόγος προσφέρει εμπειρία, εμπιστοσύνη, επαγγελματική κρίση, ηθική ευθύνη και βαθύτερη θεραπευτική σχέση.

Βιβλιογραφία

Abd-Alrazaq, A., Alajlani, M., Alalwan, A. A., Bewick, B. M., Gardner, P., & Househ, M. (2023). Artificial intelligence-enabled chatbots in mental health: A systematic review. Computers, Materials & Continua, 74(3), 5105–5122. 

Axios. (2026, May 12). AI chatbots struggle with subtle mental health cues. 

Casu, M., Triscari, S., Battiato, S., Guarnera, L., & Caponnetto, P. (2024). AI chatbots for mental health: A scoping review of effectiveness, feasibility and applications. Applied Sciences, 14(4). 

Fitzpatrick, K. K., Darcy, A., & Vierhile, M. (2017). Delivering cognitive behavioral therapy to young adults with symptoms of depression and anxiety using a fully automated conversational agent (Woebot): A randomized controlled trial. JMIR Mental Health, 4(2), Article e19. 

Heinz, M. V., et al. (2025). Randomized trial of a generative AI chatbot for mental health treatment. Center for Technology and Behavioral Health. 

Wei, M. (2025, September). Hidden mental health dangers of artificial intelligence chatbots. Psychology Today. 

Wysa Ltd. (2026). Wysa: Everyday mental health.